Ulica Leona Bilińskiego

Imię Leona Bilińskiego nosiła jeszcze w czasach c.k. Monarchii obecna ulica 1 Maja, która z polnej drogi, po utwardzeniu stała się I Gasse (I ulicą) by jeszcze przed 1914 r. otrzymać imię Bilińskiego. W okresie międzywojennym otrzymała nazwę Legionów a imieniem Bilińskiego nazwano obecną Waryńskiego. Po II wojnie światowej imię Bilińskiego przeniesiono po raz kolejny na boczną, ślepą uliczkę odchodzącą od Waryńskiego. W okresie międzywojennym na planie miasta nie ma jeszcze obecnej ulicy Bilińskiego. Pojawia się po II wojnie światowej jako krótka uliczka, o długości 82 m, odchodząca w bok od Waryńskiego by po zmianie kierunku pod kątem prostym, dołączyć do ulicy Źródlanej. Przebicie do ulicy Źródlanej wykonano w 1978 r. Ulica po obu stronach zabudowana jest domkami jednorodzinnymi. Pod numerem 3 ma siedzibę firma "Split s.c. Spedycja i transport" działająca od 2006 r. zajmująca się transportem międzynarodowym a pod numerem 9 "Gabinet Masażu Leczniczego i Fizykoterapii Bio-Med." Marka Cecota a pod numerem 4 firma PLASTEX zajmująca się przetwórstwem tworzyw sztucznych.

Patron ulicy - Leon Biliński (Ritter von Bilinski) herbu Sas - urodził się 15 VI 1846 r. w Zaleszczykach. Od 1871 r. był profesorem nadzwyczajnym i kierownikiem Katedry Ekonomii Społecznej, od 1877 r. profesorem zwyczajnym. Reprezentował postawę patriotyczną, działając m.in. na rzecz repolonizacji Uniwersytetu Lwowskiego, ale był zarazem zwolennikiem cesarza Franciszka Józefa i pełnił szereg funkcji w administracji austro-węgierskiej. W latach 1893-1895 był prezydentem C.K. Austriackich Kolei Państwowych (Kaiserlich-königliche österreichische Staatsbahnen), w latach 1895-1897 ministrem ds. Galicji przy rządzie cesarskim w Wiedniu i równocześnie ministrem skarbu Austrii, którą to funkcję pełnił także w latach 1909-1910. W okresie 1900-1909 był gubernatorem Banku Austro-Węgierskiego (Oesterreichisch-Ungarische Bank) a w latach 1912-1915 wspólnym ministrem skarbu Austro- -Węgier (do jego kompetencji należała także administracja cywilna Bośni i Hercegowiny). Po odzyskaniu niepodległości pełnił krótko funkcję ministra skarbu w rządzie premiera Paderewskiego (1919). Jako polityk reprezentował poglądy konserwatywne; z życzliwością początkowo interesował się socjalizmem, ale w późniejszym okresie występował zdecydowanie przeciwko ekonomii socjalistycznej. W 1923 r. został odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Polonia Restituta. Zmarł 6 VI 1923 r. w Wiedniu.

Dla Nowego Sącza, a szczególnie dla naszego Kościoła parafialnego, Leon Biliński zasłużył się podczas sprawowania funkcji prezydenta Generalnego Dyrekcji Kolei Państwowych. W roku 1893 zwiedził nowosądeckie warsztaty kolejowe. Wszyscy zainteresowani pracownicy kolejowi wnieśli wtedy na jego ręce prośbę o wybudowanie szkoły i kościoła blisko warsztatów. Tak dr Biliński, jak i naczelnik warsztatów kolejowych, Wł.Zborowski razem z inspektorem Janem Kleinem, poparli tę prośbę u władz wyższych, która została zrealizowana. W odpowiedzi na prośby kolejarzy zamieszkujących Starą Kolonię, kierowane do Dyrekcji Kolei we Wiedniu, Leon Biliński przyznał ze środków Ministerstwa Kolei oraz Dyrekcji Kolei Państwowych w Krakowie 45 tys. zł. na budowę kaplicy szkolnej p.w. św. Elżbiety Węgierskiej (1897-1899), a nadto 20 tys. zł. na szkołę dla dzieci z rodzin kolejarskich. Życzliwie przyjął także propozycje pierwszego wicesuperiora naszego kościoła, ks. Józefa Gadowskiego SI dotyczące wybudowania przy kaplicy domu dla księży. Jednak mimo jego poparcia, jako prezesa Koła Poła Polskiego w Wiedniu i mimo przychylności Stanisława Głąbińskiego - krótko ministra kolei w rządzie austriackim, budowa plebanii ze środków Ministerstwa Kolei nie doczekała się realizacji, gdyż nie uzyskała akceptacji władz kolejowych.

Ojcowie wynajmowali mieszkanie w jednym z budynków Kolonii Kolejowej. W końcu po wielu staraniach, w 1924 r. już w niepodległej Polsce, za czasów prowincjała Stanisława Sopucha SI, superiorowi Franciszkowi Tomace SI udało się dzięki składkom zebranym przez mieszkańców Nowego Sącza oraz wsparciu ministerstwa i dyrekcji PKP w Krakowie, zbudować piętrową rezydencję przy kościele św. Elżbiety. Jej poświęcenia dokonał 7 VI 1925 r. biskup pomocniczy tarnowski, Edward Komar. W uroczystościach wzięli udział także przedstawiciele Ministerstwa Komunikacji i Dyrekcji PKP w Krakowie. Następnego dnia jezuici przeprowadzili się z wynajmowanego domu do nowej plebanii.

Leszek Zakrzewski

 

powrót