BERNARDYNI

Franciszkanie to zakon zawdzięczający swe powstanie św. Franciszkowi z Asyżu (1181 - 1226). Zakon ten – ORDO FRATRUM MINORUM – czyli BRACIA MNIEJSI, powstał w 1209r. Na ziemiach polskich Bracia Mniejsi obecni są od 1227r. we Wrocławiu i Krakowie. Zgodnie ze swą regułą mieli naśladować Chrystusa w jego ubóstwie oraz głosić Ewangelię. Jednolity początkowo zakon zaczął się dzielić na różne odłamy. W 1517 r., za pap. Leona X swoją odrębność otrzymali Bracia Mniejsi, nazwani franciszkanami, a w Polsce bernardyni (od imienia św. Bernarda z Sieny, kapłana, doktora Kościoła, żyjącego w latach 1380 - 1444). Byli oni zwolennikami surowszej reguły. Obok nich drugi odłam – franciszkanie konwentualni, zachowujący złagodzone przepisy. W 1897 r. pap. Leon XIII połączył liczne autonomiczne grupy w trzy wspólnoty męskie: Braci Mniejszych (w Polsce zwanych bernardynami, reformatami lub franciszkanami; wyróżnia ich brązowy habit), franciszkanów konwentualnych (czarny habit) i kapucynów (habit brązowy z charakterystycznym spiczastym kapturem).

Te trzy wspólnoty tworzą I zakon św. Franciszka. II zakon rodziny franciszkańskiej stanowią wspólnoty żeńskie( np. klaryski). Zaś III zakon – osoby świeckie – tercjarze. Zakon bernardynów liczy w świecie 17 335 braci, w tym 1 385 Polaków. W Polsce pod względem administracyjnym zakon dzieli się na pięć prowincji, których siedzibami są: Kraków (2 prowincje), Katowice, Wrocław, Poznań. Działalność bernardynów w Polsce wyróżnia się wielkim wkładem w pracę duszpasterską i naukową. Opiekują się też znanymi sanktuariami (Kalwaria Zebrzydowska, Leżajsk, Dukla, Alwernia i inne). Historia tarnowskiego klasztoru liczy sporo ponad 500 lat. Należy on do średnich co do wielkości i znaczenia. Jest on fundacją Jana Amora Tarnowskiego z r. 1459, utworzony jako siódmy w Polsce zakon bernardynów. Na jego dziejach odbijały się różne wydarzenia historyczne, nieszczęścia i plagi. Przetrwał wszystko, niosąc pomoc ludziom biednym, opuszczonym, sprawując posługi duszpasterskie, także za granicą Polski. Zgromadził wiele cennych zabytków kultury i bogaty księgozbiór. Do wybitnych zakonników zamieszkałych w Tarnowie należą:Bł. Szymon z Lipnicy (1436 - 1482). Ok. 1465 r. był gwardianem w Tarnowie, uznawany za wybitnego kaznodzieję w swojej prowincji. Znajdujący się w tarnowskim klasztorze jego obraz przedstawia błogosławionego rozdającego ubogim chleb. Tłem do sceny jest architektura Lipnicy Murowanej.

Michał Haller pracował w Tarnowie dwukrotnie: w latach 1620 – 23 jako gwardian, a potem jako kaznodzieja w latach 1630 – 34. przyczynił się do rozbudowy i wyposażenia wnętrza klasztoru i kościoła. Daniel Zieliński w latach 1653 – 56 był kaznodzieją w Tarnowie. Pozostawił po sobie dwa zbiory rozmyślań zakonnych i podręcznik ascetyczny dla nowicjuszy. Przysłużył się też klasztorowi jako kronikarz. Mikołaj Dost w 1720 r. został gwardianem w Tarnowie, a w 1729 prowincjałem. Feliks Faustyn Herman (1887 – 1956) kierował prefekturą apostolską na japońskim Sachalinie w latach 1938 – 48. Jest autorem konferencji tercjarzy i artykułów o misji sachalińskiej. Zmarł w Tarnowie w 1956 r. Bernard Bulsiewicz – wybitny kaznodzieja i patriota. W czasie powstania styczniowego był kapelanem obozowym, walczył też z karabinem w ręku, odnosząc rany. Wiosną 1864r. był więziony przez Austriaków w Tarnowie. Po opuszczeniu więzienia pracował w różnych klasztorach. W 1875 r. wznowił w Tarnowie pierwsze pismo wydawane dla ludu Galicji – „Dzwonek”. Redakcja miała siedzibę w klasztorze. Artykuły propagowały rozwój oświaty ludowej, czytelnictwo, ogrodnictwo, pszczelarstwo, znajomość przepisów prawnych. Bernardyni tarnowscy nie prowadzą obecnie duszpasterstwa parafialnego.Włączająsięwmisjeirekolekcjeozasięguogólnopolskim, wspomagają materialnie i przez głoszenie kazań duszpasterstwo na Ukrainie, prowadzą „kuchnie dla ubogich”. Utrzymują się z ofiarludności.Wklasztorzemieszkaobecnie8ojców i 1 brat. Godność gwardiana pełni

O. Ernest PARADYSZ.
Michał Nowakowski

powrót